Kunststof kozijnen onderhoud: alles wat je moet weten

Waarom onderhoud belangrijk is

Kunststof kozijnen worden vaak verkocht als onderhoudsvrij. Dat klopt maar half. Het kernprofiel (PVC) vraagt inderdaad geen schilderwerk zoals bij hout, maar de kozijnen bestaan uit meer dan alleen het profiel. Scharnieren, sluitwerk, rubbers en het oppervlak zelf hebben wel degelijk aandacht nodig om goed te blijven functioneren.

Verwaarloosd vuil dat zich ophoopt in de groeven en profielen werkt als schuurpapier: elke keer dat je het raam sluit, rijdt het vuil door de rubbers en over de aanslagen. Op termijn gaan rubbers harder worden, sluitpennen vastlopen en kunnen zelfs barsten in het profiel ontstaan. Een beetje onderhoud voorkomt een grote reparatierekening.

Goed nieuws: het onderhoud zelf is eenvoudig en kost je hooguit een paar uur per jaar. Je hebt geen specialistisch gereedschap of dure producten nodig. In de komende paragrafen lopen we per onderdeel langs wat er moet gebeuren, hoe vaak en waar je op moet letten.

Kozijnen schoonmaken: stappenplan

Twee keer per jaar schoonmaken is het minimum. In de praktijk zien we dat kozijnen aan de zuid en westzijde sneller vuil zijn door regen en wind. Kies een bewolkte, droge dag, liefst zonder directe zon (dan droogt het sop te snel en laat strepen achter).

Wat je nodig hebt:

• Emmer met lauw water (niet heet)
• Milde allesreiniger op waterbasis of groene zeep
• Zachte spons of microvezeldoek
• Oude tandenborstel voor hoeken en naden
• Droge doek of zeem voor nadrogen

Werkwijze in zes stappen:

1. Veeg eerst het grove vuil weg met een zachte borstel of stofzuiger met borstelopzetstuk.
2. Maak een sopje met lauw water en een paar scheuten allesreiniger of groene zeep.
3. Neem de kozijnen af met een zachte, natte spons. Werk van boven naar beneden.
4. Pak hoeken, rubbers en sponningen met de tandenborstel: daar zit het meeste vuil.
5. Neem alles na met schoon water zodat er geen zeepresten achterblijven.
6. Droog af met een microvezeldoek of zeem voor een streeploos resultaat.

Vermijd agressieve middelen zoals ammoniak, chloor, aceton, wasbenzine en spiritus. Deze tasten de beschermlaag aan en kunnen permanent verkleuren. Schuursponsjes en schuurpoeders zijn eveneens uit den boze: ze laten fijne krassen achter die vuil juist vasthouden. Bij hardnekkige vlekken (zoals nicotine of roest) gebruik je een speciale kunststof reiniger, test altijd eerst op een onopvallende plek.

Hang en sluitwerk smeren

Het hang en sluitwerk (scharnieren, sluitpennen, pal en krukwerk) is het bewegende deel van je kozijn en krijgt de meeste slijtage te verduren. Een keer per jaar smeren houdt alles soepel en voorkomt dat ramen gaan klemmen of piepen.

Gebruik altijd teflonspray (PTFE spray), geen gewone olie of kruipolie. Olie trekt stof aan en maakt het probleem na verloop van tijd alleen maar erger. Teflonspray laat een droog laagje achter dat smeert zonder te plakken.

Werkwijze: zet het raam helemaal open, veeg het zichtbare hang en sluitwerk af met een droge doek, spuit vervolgens een beetje teflon op de scharnierpunten en sluitpennen en beweeg het raam een paar keer open en dicht zodat het middel goed verdeeld raakt. Veeg overtollig product weg. Bij draai kiepramen moet je ook het bovenste scharnier niet vergeten.

Hoor je een piepend of krakend geluid? Dat is bijna altijd een signaal dat er gesmeerd moet worden. Blijven ramen klemmen na het smeren, dan kan het raam uit het lood hangen en is bijregelen door een monteur nodig, een karwei van een half uur.

Rubbers en afdichting controleren

De rubbers (afdichtingsprofielen) zijn het onderschatte onderdeel van je kozijn. Ze zorgen dat regen buiten blijft, dat tocht wordt tegengehouden en dat je isolatieglas zijn werk kan doen. Een kapotte rubber betekent onmiddellijk verlies aan comfort en energie.

Jaarlijks controleren op:

• Scheuren en barsten in de zichtbare delen, vooral in de hoeken. Daar gaat het rubber het eerst stuk.
• Verharding. Is het rubber nog soepel of voelt het stug en glashard? Hard rubber sluit niet meer af.
• Losse stukken die uit het profiel loskomen of omhoog krullen. Vaak te herstellen met een speciale lijm.
• Tocht die je voelt bij gesloten raam. Duidt op verminderde afdichting, vaak door versleten rubbers.

Behandel gezonde rubbers een keer per jaar met siliconenspray of speciaal rubberonderhoud. Dat houdt ze soepel en waterafstotend. Rubbers gaan gemiddeld 15 tot 20 jaar mee. Vervanging door een monteur kost per raam ongeveer 50 tot 120 euro, veel goedkoper dan nieuwe kozijnen.

Jaarkalender voor onderhoud

Om het overzichtelijk te houden, hier een jaarkalender met wat wanneer moet gebeuren:

Vergeet de waterafvoergaten aan de onderkant van het kozijn niet: die verstoppen snel met bladeren, stof en dood gedierte. Een verstopte afvoer betekent dat regenwater blijft staan en op termijn in het profiel trekt. Een tandenstoker of dun stokje is genoeg om ze vrij te maken.

Veelvoorkomende problemen en oplossingen

Zelfs met goed onderhoud lopen kunststof kozijnen soms tegen problemen aan. De meeste zijn eenvoudig te verhelpen zonder een vakman in te schakelen.

Probleem 1: groene aanslag en algen.Vooral op noordkanten en in vochtige omgevingen kan zich groene aanslag vormen. Een oplossing van een deel bleek op tien delen water (alleen buitenkant) of een speciaal kunststof reinigingsmiddel lost dit snel op. Spoel goed na met schoon water.

Probleem 2: condens tussen het glas.Dit duidt op een lek in het dubbelglas, niet op een probleem met het kozijn. Het glas is dan aan vervanging toe. Onder de ISDE regeling krijg je mogelijk subsidie bij plaatsing van HR++ of triple glas.

Probleem 3: kozijn wordt geel.Witte kunststof kan na 15 tot 20 jaar licht vergelen, vooral bij goedkopere profielen. Een grondige schoonmaak en eventueel een renovatielak kunnen helpen. Bij A klasse kozijnen is dit zelden een probleem binnen de eerste 30 jaar.

Probleem 4: kras of brandplek.Ondiepe krassen kun je soms wegwerken met een polijstmiddel voor kunststof. Diepe krassen of brandplekken zijn lastig te herstellen. Speciale kozijnrenovatiebedrijven kunnen profielen opnieuw laten "coaten" voor een fractie van de prijs van vervanging.

Levensduur en wanneer vervangen

De kwaliteit van je kozijn bepaalt de levensduur. In Nederland worden kunststof profielen ingedeeld in klassen A, B en C. A klasse is het dikst en gaat het langst mee, ongeveer 50 tot 60 jaar. B klasse is ongeveer 40 tot 50 jaar. Goedkopere C klasse profielen zijn meer geschikt voor binnen en voor renovatie.

Signalen dat kozijnen aan vervanging toe zijn:

• Blijvende tocht ondanks nieuwe rubbers
• Vervormingen of scheuren in het profiel
• Condens tussen het glas (wel alleen glas vervangen kan soms)
• Hang en sluitwerk is op en niet meer te krijgen
• Sterk vergeeld of verkleurd, ondanks renovatielak

Wil je meer weten over wanneer en hoe je kunststof kozijnen vergelijkt met alternatieven, bekijk dan het artikel kozijnen vergelijken: kunststof vs aluminium vs hout.